Cách Chọn Và Lắp Đèn Pha LED Ngoài Trời Đúng Kỹ Thuật?

Trả lời nhanh: Chọn đèn pha LED theo ba bước: lấy diện tích sân nhân mức sáng cần có (lux), chia cho quang thông hữu ích của một đèn để ra số đèn; chọn cấp bảo vệ từ IP65 trở lên cho ngoài trời; rồi mới chọn chip và bộ nguồn theo số giờ bật mỗi đêm. Khi lắp, ba việc quyết định đèn bền hay không là làm kín mối nối dây, nối đất vỏ đèn và chúc đèn xuống để khỏi chói.

Bài này gom lại những điều chúng tôi phải giải thích nhiều nhất trong hơn 10 năm bán và lắp đèn pha cho sân kho, bãi xe, sân thể thao. Phần lớn đèn pha bị trả về không hỏng vì chip. Chúng hỏng vì nước theo dây chui vào hộp nối, vì chọn thiếu công suất rồi bật quá tải cả tuyến, hoặc vì lắp ngửa lên trời. Đọc hết bài, anh chị tự tính được số đèn và tự kiểm được thợ lắp.

Tính số đèn pha theo diện tích và mức sáng

Mức sáng trên mặt sân đo bằng lux, tức số lumen rơi xuống mỗi mét vuông. Đèn pha ghi quang thông bằng lumen (lm). Từ hai con số này ra được số đèn, không cần phần mềm.

Công thức dùng để dự toán

Số đèn = diện tích sân (m2) x mức sáng (lux) / (quang thông một đèn x 0,4). Hệ số 0,4 là phần ánh sáng thật sự tới được mặt sân: đèn pha luôn có một phần sáng rơi ra ngoài vùng cần chiếu, và quang thông giảm dần theo năm cùng với bụi bám mặt kính. Sân vuông vức, cột cao, đèn mới thì hệ số thực tế cao hơn. Sân dài hẹp, cột thấp thì thấp hơn.

Bố trí đèn pha led chiếu sáng sân kho ngoài trời

Ví dụ: sân kho 1.000 m2 cần 50 lux, dùng đèn 200W loại 100 lm/W (20.000 lm). Quang thông hữu ích mỗi đèn là 20.000 x 0,4 = 8.000 lm. Số đèn = 1.000 x 50 / 8.000 = 6,25, làm tròn lên 7 đèn.

Mức sáng thường dùng cho từng loại sân

Bảng trên là mức thường dùng để lên dự toán, tính với hệ số 0,4. Nhìn vào sẽ thấy vì sao cùng một đèn 100W có người khen sáng, có người chê tối: chiếu bãi xe thì một đèn lo được 200 m2, chiếu sân thể thao thì chỉ còn 40 m2. Sân thể thao có yêu cầu riêng về độ đồng đều và chống chói, chúng tôi viết kỹ trong bài chiếu sáng sân pickleball, tennis ngoài trời và bài đèn LED cho sân golf và sân tập.

Chiều cao lắp và khoảng cách giữa các cột

Chiều cao lắp quyết định vệt sáng rộng hay hẹp và người trong sân có bị chói không. Đèn công suất lớn mà treo thấp thì chân cột sáng gắt, cách vài chục mét đã tối.

Đây là khoảng chúng tôi gặp nhiều nhất khi khảo sát công trình, dùng để ước lượng ban đầu. Hai quy tắc đi kèm: khoảng cách giữa hai cột nên trong khoảng 2 đến 3 lần chiều cao lắp, và nên có đèn chiếu từ ít nhất hai phía để bóng đổ không kéo dài. Một đèn 400W đặt một góc sân gần như luôn cho kết quả kém hơn hai đèn 200W đặt hai góc đối diện, dù tổng công suất bằng nhau.

IP65, IP66, IP67 khác nhau thế nào

Mã IP có hai chữ số. Chữ số đầu là mức kín bụi, số 6 là kín bụi hoàn toàn. Chữ số sau là mức kín nước, và đây là chỗ ba loại khác nhau.

So sánh cấp bảo vệ chống nước đèn pha led IP65, IP66, IP67

Không cấp nào trong ba cấp này cho phép đèn nằm dưới nước lâu dài. Hồ nước, đài phun phải dùng đèn âm nước. Một điều ít người để ý: cấp IP là của thân đèn. Đoạn dây chờ và mối nối do thợ làm tại công trình không nằm trong con số đó. Nắng mưa lâu ngày cũng làm gioăng và nhựa lão hóa, xem thêm bài đèn LED ngoài trời chống lão hóa do nắng.

Chip LED và bộ nguồn: phần nào đáng trả thêm tiền

Một đèn pha có hai linh kiện quyết định chất lượng: chip LED phát sáng và bộ nguồn (driver) đổi điện 220V thành dòng một chiều nuôi chip. Bộ nguồn làm việc nặng hơn. Nó nằm trong vỏ kín, chịu nóng suốt đêm và chịu mọi dao động của điện lưới. Theo những gì chúng tôi nhận bảo hành, đèn pha chết nguồn nhiều hơn chết chip.

Dòng đèn pha LED Hodiled cho thấy rõ cách chọn này: cùng một kiểu vỏ và công suất có nhiều cấu hình linh kiện.

Quang thông công bố của các cấu hình cùng công suất là như nhau. Tiền chênh lệch mua độ bền, không mua thêm độ sáng. Cách quyết nhanh: đèn bật dưới 5 giờ mỗi đêm và với tới bằng thang thì bản cơ bản là đủ. Đèn bật 10 đến 12 giờ, treo trên cột 10 m phải thuê xe nâng mỗi lần thay thì nên lấy nguồn tốt hơn, vì một lần thuê xe đã bằng phần chênh giá.

Đấu nối ngoài trời: ba việc không được bỏ

Làm kín mối nối dây

Nước không vào đèn qua mặt kính. Nước đi theo sợi dây: mối nối quấn băng keo hở ra sau vài tháng nắng, nước mưa thấm vào rồi mao dẫn dọc lõi đồng vào tới bộ nguồn. Mối nối phải nằm trong hộp nối kín nước hoặc dùng đầu nối chống nước, đặt cao hơn chỗ đọng nước, miệng hộp quay xuống. Trước khi vào hộp nên uốn dây võng xuống một đoạn để nước nhỏ giọt ở đáy võng thay vì chạy vào hộp.

Kỹ thuật đấu nối dây đèn pha led ngoài trời chống nước

Nối đất và chống rò

Vỏ đèn pha bằng kim loại và đứng ngoài trời ẩm. Sợi dây tiếp địa của đèn phải được nối vào hệ thống nối đất của công trình, không cắt bỏ. Đầu tuyến nên có thiết bị chống rò 30 mA. Hai thứ này rẻ so với một tai nạn điện giật khi có người chạm vào cột lúc trời mưa.

Chia đèn theo aptomat

Dòng làm việc của một đèn bằng công suất chia 220V: đèn 200W khoảng 0,9A. Giữ aptomat ở 80% tải thì một aptomat 16A gánh được 14 đèn 200W trên giấy. Thực tế phải ít hơn, vì lúc bật bộ nguồn hút dòng khởi động cao gấp nhiều lần trong chốc lát, cả chục đèn cùng bật có thể làm aptomat nhảy. Tuyến nhiều đèn nên chia nhóm, chia đều ba pha và bật các nhóm lệch nhau vài giây.

Hướng chiếu, chống chói và màu ánh sáng

Lỗi lắp hay gặp nhất là đặt đèn thấp rồi chiếu ngang. Sân trông sáng khi đứng sau đèn, còn người đi ngược lại thì lóa không thấy đường. Đèn nên đặt cao và chúc xuống, tâm sáng rơi vào khoảng hai phần ba chiều sâu vùng cần chiếu. Mặt đèn càng ngửa thì càng nhiều ánh sáng hắt lên trời và sang nhà hàng xóm.

Cùng công suất, ba màu cho lượng sáng công bố như nhau. Khác nhau là cảm nhận: 6000K cho cảm giác rõ và tỉnh, hợp nơi làm việc. 3000K dịu, hợp nơi người ta ngồi lâu. Một sân chỉ nên dùng một màu, trộn hai màu trông loang lổ.

Chi phí thật của một đèn pha trong 5 năm

Giá mua chỉ là phần nhỏ. Lấy một đèn 200W bật 10 giờ mỗi đêm: mỗi năm đèn dùng 200W x 10 giờ x 365 ngày = 730 kWh. Bảng dưới là ví dụ minh hoạ, dùng giá điện giả định 2.500 đồng/kWh và hai mức giá đèn giả định để so cách tính, không phải báo giá.

Hai điều rút ra từ bảng. Thứ nhất, tiền điện gấp nhiều lần tiền mua đèn, nên chọn đúng công suất quan trọng hơn mặc cả vài trăm nghìn. Thứ hai, chỉ cần đèn rẻ hỏng một lần trong 5 năm là phần tiết kiệm lúc mua mất hết, chưa kể mấy đêm sân tối chờ thay. Đèn treo càng cao, công thay càng đắt, lý do chọn linh kiện tốt càng rõ. Giá từng hãng anh chị đối chiếu ở bảng giá đèn LED Hodiled và bảng giá đèn LED Philips.

Nhận biết đèn pha thiếu công suất và hàng dựng

Đèn pha là mặt hàng bị khai khống công suất nhiều. Vỏ ghi 200W nhưng bên trong chỉ chạy 120W là chuyện có thật. Năm dấu hiệu dưới đây kiểm được ngay tại cửa hàng hoặc khi nhận hàng.

Cách chắc nhất vẫn là kẹp ampe. Đèn 200W chạy đúng sẽ ăn khoảng 0,9A ở 220V. Thợ điện nào cũng có đồng hồ kẹp, mất chưa tới một phút.

Bảo hành đèn pha: hỏi gì trước khi mua

Bảo hành đèn pha thường từ 2 đến 3 năm. Con số chưa nói hết, cần hỏi thêm ba điều. Bảo hành có gồm bộ nguồn không, vì đây là phần hay hỏng nhất. Hỏng thì đổi mới hay sửa, và trong lúc chờ có đèn thay tạm không. Đèn bị nước vào do mối nối làm sai có được bảo hành không; hầu hết các hãng từ chối trường hợp này, nên phần đấu nối ở trên càng phải làm kỹ. Giữ hóa đơn và phiếu bảo hành có ghi mã đèn. Cam kết miệng không có giá trị khi người bán nghỉ việc.

Câu hỏi thường gặp về đèn pha LED

Đèn pha LED 100W chiếu được bao nhiêu mét vuông?

Đèn 100W loại 10.000 lm phủ khoảng 200 m2 nếu chỉ cần 20 lux như bãi xe, khoảng 80 m2 ở mức 50 lux như sân bốc xếp, và khoảng 40 m2 ở mức 100 lux như sân thể thao phong trào. Con số tính với hệ số 0,4, dùng để dự toán.

Đèn pha ngoài trời nên chọn IP65 hay IP66?

Vị trí có mái che hoặc chỉ dính mưa thường thì IP65 là đủ. Sân trống hứng mưa bão tạt ngang, khu rửa xe có xịt nước thì nên chọn IP66. Vị trí thấp có lúc ngập thì chọn IP67. Cấp nào cũng cần mối nối dây làm kín.

Đèn pha LED 200W một tháng tốn bao nhiêu tiền điện?

Bật 10 giờ mỗi đêm, đèn 200W dùng khoảng 60 kWh một tháng. Nhân với đơn giá điện đang áp dụng cho cơ sở là ra tiền. Với giá giả định 2.500 đồng/kWh thì khoảng 150.000 đồng mỗi đèn mỗi tháng.

Đèn pha 200W nên lắp cao bao nhiêu mét?

Thường từ 8 đến 12 m. Lắp thấp hơn thì chân cột sáng gắt, xa cột nhanh tối và người trong sân bị chói. Nếu chỉ có cột 5 đến 6 m thì nên chia thành nhiều đèn 100W đặt ở nhiều vị trí.

Vì sao đèn pha mới lắp vài tháng đã vào nước?

Phần lớn do mối nối dây. Băng keo điện hở ra dưới nắng, nước mưa theo lõi dây chạy vào bộ nguồn. Thân đèn đạt IP65 trở lên rất hiếm khi vào nước qua mặt kính. Cách xử lý là nối trong hộp kín nước và uốn dây võng xuống trước khi vào hộp.

Một aptomat 16A gắn được bao nhiêu đèn pha 100W?

Tính theo dòng làm việc và giữ 80% tải thì khoảng 28 đèn 100W. Thực tế nên ít hơn nhiều và chia nhóm, vì dòng khởi động của bộ nguồn lúc bật cao gấp nhiều lần dòng làm việc. Hỏi thợ điện chọn loại aptomat cho cả tuyến.

Sân kho nên dùng ánh sáng trắng hay vàng?

Sân kho, bãi tập kết nên dùng 6000K vì cho cảm giác rõ, dễ đọc nhãn hàng và biển số. Ánh sáng vàng 3000K hợp sân vườn, mặt tiền, nơi cần không khí ấm.